Dev báo bug, hỏi chỗ này hồi đó chốt thế nào anh, và bạn mở máy ra tìm mà không thấy gì, không phải vì tài liệu bị xóa, mà vì nó chưa bao giờ được viết, lúc triển khai mọi thứ toàn nói miệng trong họp hoặc gõ vội qua tin nhắn. Bài này mình viết từ chính mấy lỗi documentation mình đã mắc, chứ không phải từ sách.
Sản phẩm làm ra xịn thật, giao diện đẹp long lanh, nhưng không ai dùng, anh em thủ kho vẫn lén ghi sổ tay, còn dữ liệu trên phần mềm thì sai bét nhè. Đó là bài học đắt giá từ một dự án ERP ở nhà máy cơ khí, và gốc của nó nằm ở chỗ BA chỉ ghi lại đúng lời Giám đốc nói, “làm cho anh cái phần mềm quản lý kho thông minh hơn, xịn hơn”, mà không ai đào xem phía sau câu đó là nhu cầu gì.
Ngày đầu đi làm BA, mình từng nghĩ “cần gì mấy thứ này, cứ lao xuống xưởng hỏi khách hàng cần gì rồi về bảo IT code là xong”, rồi đời dạy cho một bài rằng không như là mơ. Bài này là sáu vùng kiến thức (Knowledge Areas) của BABOK mà mình thấy giúp BA trong nhà máy trụ được, viết lại bằng ngôn ngữ bình dân cho dễ nhớ.
Hôm nay ngồi cafe, nghe mấy anh em kháo nhau: “Làm BA (Business Analyst) sướng nhỉ, chỉ việc làm cái ‘cầu nối’, đi dịch tiếng người (khách hàng) sang tiếng máy (dev) là xong.” Nghe xong mình chỉ biết cười trừ ._.
Mà thú thật, hồi mới vào nghề mình cũng nghĩ y chang thế, tưởng đâu chỉ cần biết chút tiếng Anh, biết chút IT, đứng giữa ba hoa chích choè một tí là có lương, đến lúc làm thật mới thấy đời nó không như mơ. Không như mơ tí nào.
Dạo này hay có mấy bạn BA mới ra trường, đang thực tập, nhắn hỏi mình đủ thứ, kiểu “Anh ơi học tool nào cho ngầu?”, “Anh ơi vẽ BPMN thế nào cho chuẩn?”, rồi cả “Học Python hay PHP thì lương cao hơn?”, hỏi nhiều đến mức mình bắt đầu thấy hơi lo. Lo thật.
Không phải mấy câu đó sai, mà vì kỹ năng cứng nó giống thanh kiếm sắc, muốn dùng cho đúng thì người cầm kiếm phải có cái nền về thái độ và đạo đức nghề nghiệp trước đã. Mình gọi cái nền đó là “cái nết làm nghề”, BABOK gọi nó là Behavioral Characteristics. Thiết nghĩ, trước khi thành chuyên gia thì mình phải thành một con người tử tế cái đã.
