Mình từng ngồi chờ một anh trưởng phòng sản xuất ba buổi liền. Hẹn 9h, 9h15 nhắn “anh bận họp”. Hẹn lại tuần sau, lần nữa “anh đi công tác”. Đến lần thứ ba mình mới nhận ra: ảnh không bận. Ảnh không muốn nói chuyện với mình.
Đó là một trong những cú sốc đầu đời làm BA, giống mấy cái mình kể trong bài BA mới vào nghề: 5 cú sốc không ai nói trước. Stakeholder không hợp tác không phải chuyện hy hữu, nó là chuyện thường ngày của nghề.
Buổi sáng thứ Hai. PM gọi: “Anh ơi, bên khách hàng muốn thêm cái màn hình này. Nhỏ thôi. Một buổi chiều là xong.”
Mình gật. Một buổi chiều thành ba ngày. Ba ngày kéo theo sáu cái change request khác. Cuối tuần, team dev căng thẳng. Lịch release trễ hai tuần.
Chuyện cũ rích. Ai làm BA lâu năm chắc thuộc nằm lòng.
Scope creep — cái thuật ngữ nghe rất chuyên nghiệp — thực chất là câu chuyện của những cái “thêm tí nữa” không bao giờ dừng lại. Nó không chỉ là vấn đề của BA, nó là vấn đề của cả team, cả dự án, cả deadline.
Mình nhớ cái đêm Go-live đầu tiên trong đời.
Client đã dọn dẹp dữ liệu 3 tháng. Team implement test mapping 2 vòng. Ai cũng tự tin lắm. Đến 2h sáng, chạy migration script — dữ liệu mẹo ra, sai mapping hết mấy trăm item. Cả phòng nhìn nhau. Project manager mặt xanh như tàu chuối.
Lỗi không phải do script. Lỗi do… cái file Excel master data từ client có ô trống không ai để ý.
Mở meeting với trưởng phòng sản xuất. Ông ấy mở cái Excel trên desktop — cái file 7 năm tuổi, ô màu xanh đỏ loạn xạ, VLOOKUP chồng lên VLOOKUP, comment từ năm 2019 vẫn còn.
“Em ơi, làm giống cái này nhé. Đơn giản thôi.”
Mình cười. Trong lòng mình khóc.
Nếu bạn chưa từng nghe câu đó, chắc bạn chưa làm BA cho dự án chuyển đổi số ở Việt Nam. Còn nếu đã nghe rồi, chắc bạn cũng hiểu cái cảm giác vừa buồn cười vừa bất lực.
3 NGUYÊN TẮC “SỐNG CÒN” ĐỂ LẤY YÊU CẦU HIỆU QUẢ # Nguồn: Quân làm BA | Ngày: 15/12/2025
Thể loại: Nghề BA | Tags: #BusinessAnalyst #KinhNghiemThucChien #LayYeuCau #RequirementElicitation #ChuyenDoiSo
Bài viết chia sẻ 3 nguyên tắc cốt lõi để tránh biến việc lấy yêu cầu thành “cơn ác mộng”, đúc kết từ thực tế dự án ERP/MES.
