Bạn hẹn họp, họ báo bận, hẹn lại, lại bận, đến lần thứ ba thì bắt đầu tự hỏi họ bận thật hay là không muốn dính vào. Mình gặp kiểu stakeholder này rồi, cứ báo bận, tìm đủ cách để không tham gia dự án, và lý do sâu xa không phải họ ghét ai, mà là họ không thích phải thay đổi.
Nó cũng giống mấy cú sốc mình kể trong bài BA mới vào nghề: 5 cú sốc không ai nói trước, stakeholder không hợp tác chẳng phải chuyện hy hữu gì, nó là chuyện thường ngày của nghề.
họ không ghét bạn, họ ngại thay đổi#
Rất dễ nghĩ là người ta ghét mình, chắc tại mình hỏi nhiều quá, hay tại mình là thằng tư vấn phiền phức. Theo mình gốc thường nằm ở thay đổi, hệ thống mới nghĩa là cách làm quen tay bị đảo lộn, đằng sau đó có thể là nỗi sợ mất quyền, sợ bị soi ra lỗi, sợ phần mềm làm mình thành thừa. Giả sử một quản đốc đã quen ghi sổ tay, giờ có BA tới hỏi quy trình anh chạy thế nào, rất có thể anh ấy nghe thành người này tới để thay mình. Đổi câu hỏi từ “sao họ ghét mình” sang “họ đang bảo vệ cái gì” thì theo mình mọi chuyện dễ thở hơn nhiều.
nói bằng cái đau của họ#
Lỗi dễ mắc nhất là mở miệng ra là timeline, requirement, KPI của dự án, theo mình stakeholder nghe xong chỉ muốn đứng dậy về chỗ. Người ta chỉ chịu ngồi nói chuyện khi thấy mình được gì, hoặc đỡ mệt đi, bạn cho ảnh thấy cái màn hình mới giúp ảnh khỏi gõ lại báo cáo mỗi sáng thì ảnh nghe, còn bạn bảo em cần requirement để làm tài liệu thì ảnh trốn.
cửa chính đóng thì đi đường vòng#
Có người đóng cửa vĩnh viễn, đừng đập cửa, đi cửa sau. Tìm người thật sự nắm quy trình, thường là nhân viên dưới quyền chứ không phải sếp, rồi đi Gemba, đứng cạnh chỗ họ làm việc mà quan sát thay vì hỏi dồn. Với mình observation nhiều khi còn tốt hơn interview, phỏng vấn thì họ có thể không nhớ, hoặc họ kể mà mình hiểu sai, còn đứng xem họ làm thật thì mình hiểu rõ hơn, và còn thấy họ làm khác quy trình, khác cả cách họ nói.
mở màn nhỏ thôi#
Hẹn một stakeholder đang né mình bằng buổi workshop ba tiếng là cách chắc chắn nhất để ảnh bận đột xuất. Bắt đầu bằng mười lăm phút cà phê, một câu hỏi thôi, không agenda dài dòng, không slide, khi ảnh thấy nói chuyện với bạn chẳng mất gì thì lần sau ảnh ngồi lâu hơn.
có người không bao giờ hợp tác#
Có những người bạn làm gì cũng vậy, thế thì đừng cố một mình đến kiệt sức, escalate sớm, kéo PM hoặc sếp của họ vào, và ghi lại từng lần mình đã thử liên hệ. Không có requirement thật thì mọi thứ phía sau đều là đoán mò, như mình viết trong bài bộ kỹ năng khai phá “nhu cầu thật”.
Stakeholder không hợp tác không phải lỗi của bạn, nhưng không có cách xử lý thì nó sẽ thành lỗi của bạn, vì cuối cùng dự án vẫn cần requirement, mà requirement lại nằm trong đầu họ. Bạn có nhớ một stakeholder từng đóng cửa với mình không, giờ nghĩ lại thì điều họ đang sợ là gì?
