Trả lời ngắn: Chưa có dự án thì portfolio BA nên là một case simulation, chọn một quy trình bạn quan sát được, vẽ as-is, chỉ ra pain point, đề xuất to-be và viết user story kèm acceptance criteria. Người tuyển fresher muốn thấy cách bạn nghĩ, và một case làm sâu là đủ để họ thấy điều đó.
Lỗi phổ biến nhất của portfolio BA fresher là cố làm cho giống dự án thật, tên dự án thật kêu, logo công ty giả, sơ đồ copy trên mạng, mà không có chỗ nào cho thấy người làm đã tự nghĩ, người phỏng vấn hỏi một câu vì sao em chọn cách này là lộ ngay. Chưa có dự án không phải lý do để portfolio trống, nó chỉ có nghĩa là bạn phải tự tạo bài toán, rồi làm bài toán đó đến nơi đến chốn.
người tuyển fresher nhìn gì trong portfolio#
Một CV fresher ghi giao tiếp tốt, tư duy logic, chịu được áp lực thì chẳng giúp ai phân biệt bạn với người khác, thứ giúp được là bằng chứng bạn nhìn vào một quy trình mà chỉ ra đúng chỗ đang tắc, chỗ đang thừa, rồi đề xuất cách sửa có lý do. Case simulation làm đúng việc đó, bạn không cần khách hàng, chỉ cần một quy trình có thật, có người làm, và có chỗ đang khó chịu.
chọn quy trình nào để làm case#
Chọn thứ bạn từng ở bên trong hoặc quan sát được, như quy trình gọi món ở quán cà phê bạn làm thêm, đăng ký môn học ở trường, nhận trả sách ở thư viện, đặt lịch khám ở một phòng khám nhỏ, còn mấy thứ quá to như ERP cho tập đoàn thì né ra, vì bạn sẽ chỉ vẽ được cái vỏ. Tiêu chí của mình là quy trình có khoảng 4–7 bước, có ít nhất hai vai trò, và có ít nhất một chỗ dữ liệu bị chép tay hoặc gõ lại từ nơi này sang nơi khác, vì những chỗ chuyển giao như vậy thường là nơi lỗi và chậm trễ chui ra, rất đáng để phân tích.
một case đủ dùng gồm năm phần#
Phần một là bối cảnh, chừng năm dòng, ai làm, làm ở đâu, quy trình nhắm tới cái gì, chưa phân tích gì ở đây cả.
Phần hai là sơ đồ as-is, vẽ quy trình hiện tại bằng swimlane, mỗi vai trò một làn, chưa quen ký hiệu thì bài BPMN cho người mới: vẽ as-is và to-be đủ để bạn bắt đầu.
Phần ba là pain point, phần ăn điểm nhất. Đừng viết quy trình còn thủ công, hãy viết cụ thể và có ước lượng, ví dụ mỗi phiếu đăng ký phải gõ lại vào bảng tính, giả sử mất khoảng 3 phút một phiếu thì cả mùa đăng ký mất bao nhiêu giờ. Con số ước lượng thì được, miễn ghi rõ đó là ước lượng và bạn tính thế nào.
Phần bốn là to-be, chỉ cần ba bốn thay đổi chính, mỗi thay đổi gắn với một pain point ở phần ba, đừng vẽ lại cả thế giới.
Phần năm là requirement, ba đến năm user story, mỗi story có acceptance criteria theo Given-When-Then, cách viết từng câu có trong bài User story và acceptance criteria.
một case sâu hơn năm case nông#
Nhiều bạn làm năm case, mỗi case một trang, mỗi case một lĩnh vực, nhìn thì đa dạng nhưng chẳng case nào đủ sâu để người đọc thấy bạn hiểu vấn đề tới đâu. Một case có as-is, có ước lượng, có to-be, lại thêm một đoạn tự phản biện kiểu áp dụng thay đổi này thì rủi ro là gì, ai sẽ phản đối, thường đáng giá hơn nhiều. Lúc phỏng vấn câu dễ gặp là vì sao em chọn giải pháp này, trả lời được câu đó là case đã làm xong nhiệm vụ, còn cách trả lời có cấu trúc thì xem bài Phỏng vấn BA fresher: câu hỏi thật.
đừng biến case giả thành kinh nghiệm thật#
Ghi case simulation thành “dự án tối ưu quy trình kho cho doanh nghiệp X” là tự đặt bẫy cho mình, người phỏng vấn chỉ cần hỏi vài câu về stakeholder, về ai ký duyệt, về lúc triển khai trục trặc gì, là câu chuyện bắt đầu hở. Ghi đúng thì đơn giản lắm, “case tự phân tích dựa trên quy trình mình quan sát, không phải dự án khách hàng”, câu này không làm bạn mất điểm mà còn cho thấy bạn trung thực, một phẩm chất BA rất cần khi đứng giữa các bên.
Ghi thêm công cụ bạn đã dùng, draw.io để vẽ, Google Docs hay Notion để viết, Jira bản miễn phí để quản lý backlog, người tuyển thấy bạn quen tool rồi thì bớt lo phần onboarding.
Case simulation không biến bạn thành BA có kinh nghiệm, nó chỉ cho thấy bạn đã tập nghĩ như BA trước khi được trả lương để làm việc đó, mà với vị trí fresher thì thế đã là một lợi thế rõ. Nếu phải chọn một quy trình quanh mình để làm case đầu tiên, bạn chọn cái nào, và chỗ nào trong đó đang làm người làm khó chịu nhất? Kể mình nghe qua Facebook hoặc LinkedIn.
