Chao-xìn anh iem, nay tranh thủ lúc boarding làm kiểu ảnh check-in, ngồi ngắm cái máy bay một lúc thì bệnh nghề nghiệp lại tái phát. Hehe.
Anh em thử tưởng tượng nhé, ông phi công ngồi trong buồng lái kín bưng, ổng đâu có nhìn thấy cánh quạt đang quay thế nào, cũng đâu thò đầu ra ngoài xem bánh xe đã thu lên chưa, thứ duy nhất ổng nhìn là cái màn hình điều khiển, cái dashboard, nơi tốc độ gió, độ cao, nhiên liệu, nhiệt độ động cơ gom hết về mấy con số xanh đỏ trước mặt. Thế là đủ để bay.
Theo mình thì nhiều anh chủ nhà máy đang khổ quá, mang tiếng Tổng Giám đốc, tức là cơ trưởng, mà cứ phải chạy xuống xưởng làm thợ máy để hỏi “Hàng làm đến đâu rồi?”, “Máy này sao lại hỏng?”. Tại sao vậy? Tại không có dữ liệu, hoặc có thì là dữ liệu “chết” từ tuần trước, mà dưới xưởng còn là cái hộp đen mù mịt thì ai dám ngồi phòng máy lạnh điều hành.
Chuyển đổi số trong sản xuất, nói cho vuông, là quá trình dựng cái dashboard buồng lái đó cho doanh nghiệp, để người lãnh đạo được làm đúng việc của phi công, nhìn dữ liệu, ra quyết định, đưa con tàu đi đúng hướng, chứ không phải người chạy đi vặn từng con ốc.
mấy dấu hiệu anh đang ngồi nhầm ghế#
Theo mình không cần vào nhà máy lâu, ngồi họp một lúc là đoán được anh đang làm cơ trưởng hay đang làm thợ máy.
Dấu hiệu đầu tiên là con số nào cũng phải gọi điện hỏi. Muốn biết hôm nay xuất được bao nhiêu thùng thì nhấc máy gọi quản đốc, muốn biết tồn kho nguyên liệu thì gọi thêm một cuộc nữa, ý là số liệu không nằm trong hệ thống, nó nằm trong điện thoại của anh.
Dấu hiệu thứ hai là ngày làm việc mở đầu bằng câu hỏi về hiện trường chứ không phải về kế hoạch, “Hàng làm đến đâu rồi?” thay vì “Tuần này mình có đang đúng hẹn với khách không?”, một câu là chữa cháy, câu kia mới là điều hành.
Dấu hiệu thứ ba là ai cũng hỏi anh, không ai hỏi hệ thống. Khi cả xưởng coi anh là cái loa phát thanh của nhà máy thì anh hết thời gian nghĩ chuyện sáu tháng tới, mà chuyện sáu tháng tới mới là việc của người cầm lái.
Còn một dấu hiệu nữa khó thấy hơn: anh vẫn ra quyết định được, nhưng quyết định nào cũng kèm câu “để tôi xuống xem đã”. Nghe thì có vẻ cẩn thận, thật ra là đang thiếu niềm tin vào con số.
cái buồng lái của nhà máy gồm những gì#
Không cần 40 chỉ số, cần vài thứ đúng, và đúng nghĩa là phải sống: giao hàng thì đơn nào trễ, trễ mấy ngày, trễ vì thiếu vật tư hay vì máy hỏng; sản xuất thì đang có bao nhiêu lệnh mở, cái nào tới hạn, cái nào đang tắc; thiết bị thì tuần này dừng máy bao nhiêu giờ, vì lý do gì; tồn kho thì cái gì sắp hết, cái gì đang chôn vốn; chất lượng thì tỷ lệ hàng phải làm lại đang tăng hay giảm.
Nhưng quan trọng hơn cả danh sách là điều kiện này: một KPI, một định nghĩa, một nguồn dữ liệu, một người chịu trách nhiệm. Nghe đơn giản mà đây là chỗ chết người. Cùng gọi là “đúng hạn giao hàng” nhưng kinh doanh tính theo ngày khách nhận, sản xuất tính theo ngày xuất kho, kế toán tính theo ngày hoá đơn, thế là ba con số lệch nhau, ba phòng cãi nhau, ông chủ ngồi giữa không biết tin ai, và cái dashboard lúc đó chỉ làm cuộc cãi nhau có minh chứng hơn thôi.
ba ngồi ở đâu trong chuyện này#
Nếu anh nghĩ BA là người đi mua phần mềm làm dashboard thì thôi, khỏi cần BA. Việc thật của BA trong một dự án dashboard, theo mình, gọn lại có ba cái.
Cái đầu tiên là chốt định nghĩa với người ra quyết định, không phải với IT, vì người nhìn con số mỗi sáng mới là người có quyền nói “đúng hạn nghĩa là gì”. Cái thứ hai là truy nguồn dữ liệu tới tận cùng, con số này sinh ra ở đâu, ai nhập, lúc nào, quên nhập thì chuyện gì xảy ra, chỗ này mới là nơi requirement sống hoặc chết. Cái thứ ba là viết rõ “số này sai thì sao”, sai một ngày thì báo động, sai một tháng thì phải chặn, còn không ai định nghĩa thì hệ thống mặc định im lặng, mà im lặng trong sản xuất nghĩa là anh chỉ biết khi khách đã gọi.
Làm được ba việc đó thì dashboard mới là bảng đồng hồ, không thì nó chỉ là cái slide đẹp, mở họp cho có.
nhưng phi công vẫn phải đi walk-around#
Nói vậy không có nghĩa lãnh đạo cứ ngồi phòng lạnh. Trước mỗi chuyến bay, phi công thật vẫn phải đi một vòng quanh máy bay, nhìn bằng mắt, sờ bằng tay, cái đó gọi là walk-around và không đồng hồ nào thay được.
Xuống xưởng cũng vậy, khác nhau ở chỗ anh xuống để kiểm tra giả định hay xuống để làm hộ việc, một bên là phi công đi walk-around, một bên là cơ trưởng chui xuống khoang máy siết ốc. Mà cái thứ hai rất dễ thành thói quen, vì nó cho cảm giác mình đang làm việc, trong khi thứ đang bị bỏ lỡ lại là quyết định.
Bay lên nào!
Tuần rồi, bao nhiêu quyết định của bạn được ra bằng dữ liệu, và bao nhiêu được ra bằng cảm giác?
Đọc thêm: BA trong nhà máy: 6 món võ và ERP không chạy trên phần mềm, mà trên dữ liệu.