Mình mua BABOK v3 được gần 6 tháng. Bìa còn mới. Gáy chưa bung. Có chỗ còn… thơm giấy.
Không phải vì lười. Mà vì mỗi lần mở ra là một lần choáng. 500 trang, 6 knowledge areas, 50 techniques — mỗi technique lại có input, output, steps, stakeholders, guidelines. Đọc xong một cái là quên cái trước. Cảm giác như uống nước biển vậy, càng uống càng khát.
Mình biết nhiều anh em cũng đang mắc kẹt ở chỗ này. Hồi mới làm BA, mở BABOK ra không biết bắt đầu từ đâu — y như cảm giác lần đầu đi họp với 8 người trong phòng mà chẳng biết ai nói gì, mà mình đã kể trong bài viết về 5 cú sốc cho BA mới vào nghề.
Mình mất vài tháng mới tìm ra cách đọc mà không thấy như tra tấn. Mấy cái dưới đây là thứ mình thấy hiệu quả nhất.
Đừng có mở trang 1 và đọc như tiểu thuyết.
Mình từng làm vậy. Tới trang 30 thì mắt díp lại, tới trang 50 thì quên mất trang 10 nói gì. Một ông mentor chỉ cho mình cái hay hơn: đọc mục lục trước. Nắm cấu trúc tổng thể. Biết knowledge area nào ở đâu, technique nào thuộc phần nào. Rồi sau đó nhảy thẳng vào cái mình đang cần gấp.
Ví dụ mình hay làm: hôm nào viết BRD thì lôi Requirements Life Cycle Management ra. Tuần nào gặp stakeholder khó nhằn thì đọc Stakeholder Engagement. Bị dev hỏi sao requirement không clear thì giở Process Modeling với Verification ra xem.
Học theo nhu cầu. Nhớ dai hơn hẳn so với ngồi đọc tuần tự.
Mỗi technique là một câu chuyện, không phải một định nghĩa.
50 techniques nghe như núi. Nhưng nếu bạn đã làm BA được vài tháng, khả năng cao là bạn đã dùng 15 cái rồi — chỉ là không biết tên chính thức trong BABOK thôi.
Bạn hỏi “anh muốn gì ở hệ thống mới” — đó là Interview. Bạn vẽ quy trình lên bảng rồi nói “em hiểu thế này có đúng ko ạ” — đó là Process Modeling kết hợp Confirmation. Bạn lôi tờ Excel của kế toán ra hỏi từng cột — Document Analysis.
Mình gắn mỗi technique với một kỷ niệm từ dự án thật. Nhờ vậy nhớ luôn input, output, cả mấy cái guidelines khô khan. Có technique mình chưa từng dùng thì đánh dấu lại, đợi đến lúc gặp tình huống hợp lý — chứ không cố nhồi.
Mỗi tuần 30 phút tự vấn.
Cuối tuần mình dành nửa tiếng: mở một knowledge area bất kỳ, đọc 15 phút, rồi tự hỏi “tuần này mình đã dùng cái gì trong đây chưa?”.
Hồi đầu toàn trả lời “chưa” — vì thực tế BA ở nhiều công ty Việt Nam đâu có tha hồ làm Strategic Analysis hay Business Architecture. Nhưng chỉ việc suy nghĩ về nó thôi, não đã bắt đầu ghi nhận có khái niệm đó tồn tại. Rồi một ngày gặp tình huống thật, tự dưng nhớ ra “à, cái này mình đọc trong BABOK rồi” — khoảnh khắc đấy sướng kiểu vừa ăn cướp được vậy.
Phải nói thật: BABOK không phải là thứ bạn đọc một lần rồi xong.
Có nhiều thứ trong đó viết khá lý thuyết, xa rời thực tế BA ở Việt Nam. Đọc thấy hay, nhưng không biết áp dụng vào đâu — cũng chán chẳng kém gì không đọc.
Cho nên mình không cố thuộc lòng BABOK. Mình tập trung vào cái nào áp dụng được ngay, còn lại thì ghi nhớ khái niệm, tích lũy thêm kinh nghiệm, và quay lại sau. Nó giống như học lái xe — đọc sách dạy lái cả trăm lần cũng không bằng ngồi sau vô lăng và tự lái thử.
Đọc BABOK có lúc thấy hay, lúc thấy chán, lúc muốn ném sách qua cửa sổ. Nhưng mình hiểu rồi: nó chỉ là tấm bản đồ. Tấm bản đồ không đi thay mình được, nó chỉ cho biết có những con đường nào thôi.
Nếu bạn đang ôn CBAP hoặc mới tập đọc BABOK, mình tò mò: technique nào bạn thấy xa lạ nhất? Thử tưởng tượng áp dụng nó vào dự án hiện tại của bạn — bạn nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra?
#DehaDigitalSolutions #BusinessAnalyst #CBAP