Blog về nghề Business Analyst

Dev báo bug, hỏi chỗ này hồi đó chốt thế nào anh, và bạn mở máy ra tìm mà không thấy gì, không phải vì tài liệu bị xóa, mà vì nó chưa bao giờ được viết, lúc triển khai mọi thứ toàn nói miệng trong họp hoặc gõ vội qua tin nhắn. Bài này mình viết từ chính mấy lỗi documentation mình đã mắc, chứ không phải từ sách.

Giả sử bạn ngồi thử một lần, mở ChatGPT gõ viết giúp mình 5 user story cho tính năng đăng ký tài khoản, vài giây sau nó trả về đủ 5 câu kèm luôn acceptance criteria, bạn nhìn màn hình rồi tự hỏi vậy mình còn việc gì để làm. Theo mình câu trả lời nằm ở chỗ tách nghề BA ra làm hai phần, phần thao tác và phần trách nhiệm, AI đang thay được phần đầu, còn phần sau thì chưa.

Một tin tuyển BA fresher ở Hà Nội đang mở (hạn nộp 09/11/2026) ghi thẳng trong phần quyền lợi “Định hướng phát triển lên Product Owner (PO)” (tin của Huvisoft trên Joboko), tức là câu hỏi làm BA rồi đi đâu đã được đặt ra ngay từ lúc nộp CV. Khoảng hai năm sau, khi việc đã quen tay, nhìn người cùng lứa người lên PO, người sang PM, bạn sẽ phải tự trả lời nó, phần dưới so ba vai để bạn tự chọn.

Giả sử bạn vừa bước ra khỏi buổi workshop hai tiếng với phòng mua hàng, cầm về tờ giấy chi chít chữ, ai gửi yêu cầu, ai duyệt, mức nào phải lên giám đốc, lúc nào thì chạy Excel ngoài, giờ phải vẽ lại thành một sơ đồ cho cả team nhìn chung một bức tranh, mở công cụ lên rồi đứng hình. Bài này đi từ đúng tờ giấy đó ra một sơ đồ BPMN dùng được, kèm mấy lỗi hay biến sơ đồ thành tranh treo tường.

Lỗi hay gặp của fresher với BRD, SRS, FS là thuộc lòng ba định nghĩa mà vẫn viết sai tài liệu. Giả sử ngày đầu đi làm bạn được giao viết SRS cho module này, trong khi tuần trước có người vừa gửi BRD, cả team thì cứ nói FS, ba cái tên mà câu hỏi thật chỉ có một, tài liệu này ai đọc và để quyết định việc gì.